Kwalitatief versus kwantitatief
Er bestaan diverse schattingsmodellen, zoals ECETOC-TRA, COSHH Essentials, de EMKG Expo Tool, Stoffenmanager en het ART-model. Ze verschillen in een kwalitatieve of een kwantitatieve aanpak.
Bij een kwalitatieve beoordeling wordt op basis van een aantal variabelen bepaald of werken met een stof leidt tot een laag, gemiddeld of hoog risico. Die variabelen zijn bijvoorbeeld de H-zinnen van de stof, fysisch-chemische eigenschappen en kenmerken van de werkplek of activiteit. Er wordt vaak geen blootstellingsconcentratie in de lucht geschat die getoetst kan worden aan de grenswaarde (Occupational Exposure Limit Value, OELV).
Bij een kwantitatieve beoordeling wordt wel een blootstellingsconcentratie geschat en getoetst aan de grenswaarde. Het resultaat is de risicoratio (RR). Die is nauwkeuriger en geeft meer handvatten voor vervolgacties en maatregelen. De Arbeidsinspectie adviseert kwantitatieve schattingsmodellen.
De tiered approach
Bij de risicobeoordeling van gevaarlijke stoffen wordt vaak de tiered approach gebruikt: blootstelling wordt systematisch beoordeeld, van relatief eenvoudige naar complexere modellen en tools. Deze methode is onder meer geaccepteerd onder REACH en onderscheidt tier 1, 2 en 3. Hoe hoger de tier, hoe kleiner de onzekerheid. Voordelen zijn kortere beoordelingscycli en een kostenefficiënte aanpak.
Een tier 1-model is relatief eenvoudig, makkelijk in gebruik en breed toepasbaar. Het is een screeningstool om snel onderscheid te maken tussen situaties die wel en niet een risico kunnen vormen, en daarmee geschikt voor prioritering. Tier 1-modellen zijn conservatief: de blootstelling wordt vaak overschat. Ligt de RR in de buurt van of boven 1, dan is een higher tier-beoordeling nodig. Voorbeelden zijn ECETOC-TRA, de EMKG Expo Tool en MEASE.
Higher tier-methoden (tier 2 en 3) zijn complexer en nauwkeuriger. Ze vragen gedetailleerde, locatiespecifieke invoer en leveren een realistischere risicoratio op. Nadelen zijn dat ze vaak specialistische kennis van een arbeidshygiënist vragen en meer tijd en middelen kosten. Resulteert een blootstellingsscenario in een RR hoger dan 1, dan worden locatiespecifieke metingen aanbevolen. Voorbeelden zijn de Advanced REACH Tool (ART) en het Stoffenmanager exposure model.

De drie modellen in Chemrade
ECETOC-TRA worker exposure model (tier 1)
Het meest gebruikte model voor het schatten van blootstelling aan gevaarlijke stoffen in Europa. Uniek omdat het zowel de inhalatoire als de dermale blootstelling schat.
Lees meerStoffenmanager exposure model (higher tier)
Ontwikkeld in Nederland door TNO en ArboUnie. Het model geeft een schatting van de blootstelling aan gevaarlijke stoffen door inademing.
Lees meerAdvanced REACH Tool (higher tier)
Ontwikkeld in Nederland door TNO. Een higher tier-schattingsmodel dat meer invoer en arbeidshygiënische ervaring en kennis vraagt dan ECETOC-TRA en Stoffenmanager.
Lees meerTiered benadering in Chemrade
In het Chemrade-platform zijn ECETOC-TRA (tier 1), het Stoffenmanager exposure model (higher tier) en de Advanced REACH Tool (higher tier) ingebouwd. Zo faciliteert Chemrade de tiered approach, zoals aanbevolen door de Nederlandse Arbeidsinspectie, in één softwareplatform. Door alles binnen één platform te registreren, kun je data hergebruiken en krijg je snel inzicht in de risico's. Worden met het higher tier-model alsnog risico's gevonden, dan helpen Chemrade-consultants en partners met locatiespecifieke metingen.
“We hebben geleerd wanneer we de blootstellingsmodellen Stoffenmanager en ECETOC-TRA moeten toepassen, en wanneer het nodig is om binnen de software de stap te maken naar een meer geavanceerd model als Advanced Reach Tool.”
Mirjam Jansen-KokHSE-specialist, Zwanenberg Food GroupVeelgestelde vragen
Wat is ECETOC-TRA?
ECETOC-TRA is het meest gebruikte model voor het schatten van blootstelling aan gevaarlijke stoffen in Europa. Het is een tier 1-model dat zowel de inhalatoire als de dermale blootstelling schat.
Wat is de Advanced REACH Tool (ART)?
ART is ontwikkeld door TNO en geldt als higher tier-schattingsmodel. Het vraagt meer invoer en arbeidshygiënische kennis dan ECETOC-TRA en Stoffenmanager, en geeft een nauwkeurigere schatting.
Moet ik altijd meten?
Nee. Modelleren is een veelgebruikte en geaccepteerde methode om blootstelling te beoordelen voordat metingen worden uitgevoerd. Als de modellen correct worden toegepast, zijn metingen in veel gevallen niet nodig. Bij een RR hoger dan 1 na een higher tier-beoordeling worden locatiespecifieke metingen aanbevolen.